«Θέλω να χάσω κιλά, αλλά δεν μπορώ να κάνω δίαιτα…» Μια σκέψη που απασχολεί πάρα πολλούς ανθρώπους.
Πολλοί έχουν προσπαθήσει αρκετές φορές στο παρελθόν να χάσουν βάρος, δοκιμάζοντας διαφορετικές δίαιτες, περιορίζοντας την ποσότητα φαγητού ή ακολουθώντας αυστηρά προγράμματα διατροφής.
Παρ’ όλα αυτά, τα αποτελέσματα συχνά δεν είναι τα αναμενόμενα ή διαρκούν μόνο για μικρό χρονικό διάστημα. Η απώλεια βάρους δεν είναι μια τόσο απλή διαδικασία όσο συχνά παρουσιάζεται.
Η απώλεια βάρους δεν εξαρτάται μόνο από το ισοζύγιο θερμίδων, δηλαδή από το πόσο τρώμε και πόσο κινούμαστε.
Στην πραγματικότητα, επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες που αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους όπως βιολογικοί, βιοχημικοί, ψυχολογικοί αλλά και κοινωνικοί.
Όλα τα παραπάνω μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το σώμα μας και τον τρόπο που σχετιζόμαστε με το φαγητό.
Γιατί δεν μπορώ να κάνω δίαιτα;
Η δυσκολία στην απώλεια βάρους μπορεί να οφείλεται σε πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.
Συχνά δεν πρόκειται για έλλειψη προσπάθειας ή πειθαρχίας, αλλά για έναν συνδυασμό παραγόντων που επηρεάζουν τον οργανισμό και τη συμπεριφορά μας.
Ο ρόλος του ύπνου
Ένας από τους πιο υποτιμημένους παράγοντες που επηρεάζουν το σωματικό βάρος είναι η ποιότητα και η διάρκεια του ύπνου.
Όταν ο ύπνος είναι ανεπαρκής ή κακής ποιότητας, διαταράσσονται σημαντικές ορμόνες που σχετίζονται με την όρεξη και τον κορεσμό.
Η έλλειψη ύπνου μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα της γκρελίνης. Πρόκειται για μια ορμόνη που αυξάνει την πείνα, ενώ ταυτόχρονα μειώνει τα επίπεδα της λεπτίνης, η οποία σχετίζεται με το αίσθημα κορεσμού.
Το αποτέλεσμα είναι ότι το άτομο μπορεί να νιώθει μεγαλύτερη πείνα μέσα στην ημέρα και να επιθυμεί περισσότερο ενεργειακά πυκνά τρόφιμα.
Παράλληλα, η κόπωση που προκαλεί η έλλειψη ύπνου μπορεί να μειώσει την επιθυμία για κίνηση και σωματική δραστηριότητα. Προφανώς, αυτό είναι κάτι που επηρεάζει συνολικά την ενεργειακή ισορροπία.
Ορμόνες που επηρεάζουν το βάρος
Το σώμα μας λειτουργεί μέσα από ένα πολύπλοκο δίκτυο ορμονών που ρυθμίζουν τον μεταβολισμό, την όρεξη και την αποθήκευση ενέργειας.
Η κορτιζόλη, γνωστή και ως ορμόνη του στρες, μπορεί να αυξηθεί σε περιόδους έντονης πίεσης ή χρόνιου στρες.
Αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης έχουν συσχετιστεί με αυξημένη όρεξη, επιθυμία για τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη και λίπος, αλλά και μεγαλύτερη αποθήκευση λίπους, ιδιαίτερα στην κοιλιακή περιοχή.
Η ινσουλίνη είναι μια ακόμη σημαντική ορμόνη που παίζει ρόλο στον μεταβολισμό της γλυκόζης και στην αποθήκευση ενέργειας.
Όταν υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη, το σώμα δυσκολεύεται να διαχειριστεί αποτελεσματικά το σάκχαρο στο αίμα. Αυτό το γεγονός μπορεί να επηρεάσει την αποθήκευση λίπους και την διαχείριση του βάρους.
Μεταβολισμός, θυρεοειδής και μικροβίωμα
Ο μεταβολισμός διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένας πιο αργός μεταβολισμός μπορεί να δυσκολεύει την απώλεια βάρους. Ο θυρεοειδής αδένας παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση του μεταβολισμού. Διαταραχές στη λειτουργία του θυρεοειδούς μπορεί να επηρεάσουν τον ρυθμό καύσης ενέργειας στο σώμα.
Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει δοθεί και στο μικροβίωμα του εντέρου, δηλαδή στα δισεκατομμύρια μικροοργανισμών που ζουν στο πεπτικό μας σύστημα.
Έρευνες δείχνουν ότι η ισορροπία αυτών των μικροοργανισμών μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο που απορροφούμε και αξιοποιούμε την ενέργεια από τις τροφές.
Δεν μπορώ να κάνω δίαιτα ή δεν χορταίνω πραγματικά;
Σε πολλές περιπτώσεις, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ποσότητα φαγητού αλλά και η ποιότητά του.
Διατροφικά πρότυπα που βασίζονται κυρίως σε επεξεργασμένα τρόφιμα ή σε γεύματα χαμηλά σε πρωτεΐνη και φυτικές ίνες μπορεί να μην προσφέρουν επαρκές αίσθημα κορεσμού.
Παράλληλα, νευροδιαβιβαστές όπως η σεροτονίνη επηρεάζουν την διάθεση αλλά και την σχέση μας με το φαγητό. Χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης μπορεί να συνδέονται με αυξημένη επιθυμία για γλυκά ή ενεργειακά πυκνά τρόφιμα.
Έλλειψη σωματικής δραστηριότητας
Η καθιστική ζωή αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό παράγοντα που επηρεάζει το σωματικό βάρος.
Η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα μειώνει την ενεργειακή δαπάνη του οργανισμού και επηρεάζει αρνητικά τον μεταβολισμό.
Η άσκηση δεν συμβάλλει μόνο στην καύση θερμίδων. Παίζει επίσης ρόλο στην διατήρηση της μυϊκής μάζας, στην βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη και στην συνολική μεταβολική υγεία.
Ο ρόλος της ψυχολογίας και της εικόνας σώματος
Η σχέση μας με το φαγητό επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την ψυχολογία μας.
Το στρες, η πίεση της καθημερινότητας αλλά και η αρνητική εικόνα σώματος μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο που τρώμε.
Η αποδοχή του σώματος και η καλλιέργεια μιας πιο ισορροπημένης σχέσης με το φαγητό αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για μια βιώσιμη προσέγγιση στη διαχείριση του βάρους.
Η υπερβολική αυστηρότητα, οι συνεχείς αυστηρές δίαιτες και η ενοχοποίηση του φαγητού συχνά οδηγούν σε έναν φαύλο κύκλο περιορισμού και υπερφαγίας.
Δεν μπορώ να κάνω δίαιτα ή είμαι αφυδατωμένος;
Η επαρκής ενυδάτωση είναι συχνά ένας παράγοντας που παραβλέπεται.
Η αφυδάτωση μπορεί να επηρεάσει την ενέργεια, την συγκέντρωση αλλά και το αίσθημα πείνας, καθώς πολλές φορές το σώμα μπορεί να μπερδεύει την δίψα με την πείνα.
Η επαρκής πρόσληψη νερού συμβάλλει στη σωστή λειτουργία του μεταβολισμού, στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος και στη συνολική υγεία.
Άλλωστε, η χημική διεργασία της λιπόλυσης δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς νερό.
Συμπέρασμα
Η απώλεια βάρους είναι μια πολυπαραγοντική διαδικασία που δεν εξαρτάται μόνο από την θέληση ή την πειθαρχία ενός ανθρώπου.
Για τον λόγο αυτό, πολλές φορές είναι σημαντικό να υπάρχει η κατάλληλη καθοδήγηση από επαγγελματίες υγείας.
Ένας επαγγελματίας Διαιτολόγος Διατροφολόγος μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη ενός εξατομικευμένου διατροφικού πλάνου που λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες και τον τρόπο ζωής του κάθε ανθρώπου.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί επίσης να χρειαστεί συνεργασία με άλλους επαγγελματίες υγείας, όπως Iατρούς ή Ψυχολόγους, ώστε να αντιμετωπιστούν πιθανοί βιολογικοί ή ψυχολογικοί παράγοντες.
Η ουσία δεν βρίσκεται στην τέλεια δίαιτα, δεν υπάρχει κάτι τέτοιο.
Βρίσκεται στην κατανόηση του σώματός μας και στη δημιουργία συνηθειών που μπορούν να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα.
Και τότε, το “δεν μπορώ να κάνω” δίαιτα μεταμορφώνεται σε “φροντίζω τον εαυτό μου και είμαι καλά!”.